..:: شرکت ورق و کارتن جهان گستر پرنیان ::..
iconItem
iconItem
iconItem
خانهآرشیو اخبارکارتن در استاندارد ملی ایران
کارتن در استاندارد ملی ایران
کارتن در استاندارد ملی ایران
استاندارد ملی ایران
 
1-هدف
هدف از تدوین این استاندارد تعیین ویژگیها ، نمونه برداری از ورق کارتن و کارتن برای بسته بندی محصولات بـه منظور حفظ و نگهداری و جابجائی و ترابری آنها می باشد .
 
2-دامنه کاربرد
این استاندارد در باره ورق کارتن و کارتن تهیه شده از آن ، که برای بسته بندی محصولات جهت مصارف عمـومی استفاده می شود ، کاربرد دارد.
یادآوری - این استاندارد کارتن های غیر قابل نفوذ به آب و هوا و کارتن هایی با انتهای چوبی را شامل نمی شـود.
 
3-مراجع الزامی
مراجع الزامی زیر حاوی مقرراتی است که در متن این استاندارد به آنها ارجـاع داده شـده اسـت .بـدین ترتیـب آنمقررات جزئی از این استاندارد محسوب می شوند . در مورد مراجع دارای تاریخ چاپ و یا تجدید نظـر ، آخـرینچاپ و یا تجدید نظر ، آن مدارک ارجاع داده، مورد نظر است . استفاده از مراجع زیر برای کاربرد این اسـتاندارد الزامی است :
 
1-3 استاندارد ملی ایران 106سال 1379بسته بندی – شرایط آماده نمودن بسته برای آزمایش
2-3 استاندارد ملی ایران 471سال 1379کاغذ و مقوا – تعیین جرم پایه
3-3 استاندارد ملی ایران 475سال 1381کاغذ و مقوا – قابلیت جذب آب به روش کب – روش آزمون
4-3ا ستاندارد ملی ایران 150سال 1375بسته بندی – کارتن جهت بسته بندی عمومی – ویژگیها وروش آزمون
5-3 استاندارد ملی ایران 1287سال 1371بسته بندی – آزمایش سقوط آزاد بر بسته های حمل و نقل(کاملا پر)
6-3 استاندارد ملی ایران 1641سال 1371بسته بندی – فشار بر بسته کاملاً پر شده جهت حمل و نقل
7-3 استاندارد ملی ایران 1480سال 1381بسته بندی – نشانه های تصویری برای ترابری کالا
 
4-اصطلاحات و تعاریف
در این استاندارد اصطلاحات و یا واژه ها با تعاریف زیر بکار می رود .
 
1-4کارتن
کارتن عبارتست از گنجایه توخالی که عموماً از چند لایه کاغذ مسطح و کنگـره دار تشـکیل شـده اسـت کـه از آن برای محافظت کالا در ترابری از محل تولید تا مصرف استفاده می گردد .
کارتن ها به تناسب کالا و محصولی که داخل آن قرار می گیرند ، همچنین شرایط ترابری دارای ابعاد و فـرم هـایگوناگون بوده و از سه تا هفت لایه (مسطح و کنگره دار متناسب با نوع و سنگینی محتوی ) ساخته می شوند .
 
2-4کاغذ کرافت لاینر
کاغذی است که برای لایه های بیرونی و درونی مقوای کنگره دار مورد اسـتفاده قـرار مـی گیـرد .ایـن نـوع کاغـذحداقل از 80درصد خمیر بکر و حداکثر 20درصد الیاف بازیافتی ساخته می شود .
 
3-4کاغذ تست لاینر
این نوع کاغذ اغلب از بازیافت کاغذ های باطله ساخته می شود که در آن مقداری الیاف کاغذ کرافت وجـود دارد .الیاف کاغذ باطله لایه اصلی کاغذ را تشکیل می دهد که رویه آن با لایه نازکی از خمیر دارای الیـاف بکـر پوشـش داده می شود.
 
4-4کاغذ کنگره ای ( فلوتینگ )
کاغذی است که بعنوان لایه کنگره ای میانی ورق کارتن مورد استفاده قرار میگیرد و باعث استحکام آن می گردد
 
5-4کارتن بسته بندی عمومی
به گنجایه ای اطلاق می شود که برای ترابری انواع متنوعی از کالا ها در تجارت مناسب بوده و کاربرد دارد
یادآوری - ترابری کالاهای خطرناک و بسته بندی آنها باید مطابق با نظامنامه و ویژگیهای محصول باشد
 
6-4مقاومت به لهیدگی ورق کارتن
عبارتست از حداکثر نیروی لازم برای لهیدگی ورق کارتن
 
7-4خاصیت بالشتی (ارتجاعی )
یک خاصیت فیزیکی ورق کارتن است که باعث می شود در اثر ضربه ورق کارتن خم نشـود واز فشـار حاصـل از ضربه جلوگیری کند
 
8-4کاغذ شرنز
این نوع کاغذ ها از انواع کاغذ و مقواهای بازیافتی ساخته می شود که بدون آهار می باشند و در آن از خمیـر بکـر استفاده نشده است بنابراین مقامت آن پائین بوده و بعلاوه این نوع کاغذ ها در مقابل تعیین رطوبت آسیب پذیرند
 
5- ویژگی‌ها
ویژگیهای ورق های کارتن باید مطابق مشخصات تعیین شده در این استاندارد باشد
1-5 ویژگیهای ورق کارتن با مقوای کنگره ای
1-1-5 انواع ورق کارتن
ورق کارتن شامل یک ورق یا بیشتر ، از کاغذ کنگره دار( فلوتینگ ) می باشد که با چسب به کاغذ های لاینـر چسبانده می شوند . سه نوع از ورق های کارتن بشرح ذیر می باشد :
 
الف –1 ورق کارتن با یک لایه کاغذ کنگره دار
این ورق شامل یک لایه از کاغذ کنگره دار است که بین دو کاغذ لاینر گرفته اسـت کـه مجموعـاً سـه لایـه را تشکیل می دهند
یادآوری - به این نوع ورق کارتن سه لا نیز گفته می شود.
 
ب_ 2 ورق کارتن دو لایه ای ( با دولایه کاغذ کنگره ای) 
در این نوع ورق کارتن دو لایه از کاغذ کنگره دار بین سه لایه کاغذ لاینر قرار گرفته است که در جمع لایه هـا به پنج بالغ می گردد .
یادآوری - به این نوع ورق کارتن پنج لا نیز گفته می شود.
 
ج- 3 ورق کارتن سه لایه ای ( با سه لایه کاغذ کنگره ای) 
در این نوع ورق سه لایه از کاغذ کنگره دار بین 4لایه کاغذ لاینر قرارمی گیرد ، که جمع لایه ها به هفت بالغ می گردد . ( مطابق شکل 3)
یادآوری - به این نوع ورق کارتن هفت لا نیز گفته می شود.
 
2-1-5  انواع کنگره ها
مشخصات انواع کنگره ها 1به صورت تئوری در جدول 1داده شده است 
 
جدول - 1مشخصات انواع کنگره
 
ضریب کنگره               ارتفاع تقریبی کنگره ها (میلی متر) تعداد تقریبی کنگره بر متر          شکل فلوت                             
A فلوت 125 - 105  4/7 - 4/5 1/55±%5
B فوت 185 - 150 2/9 - 2/1 1/33±%5
C فلوت 145 - 120 3/7 - 3/5 1/44±%5
E فلوت 320 - 290 1 - 1/2 1/27±%5
 
یادآوری - این نوع کنگره ها برای ترکیب ورق یک لایه کنگره دار یا دولایه و یا سه لایه مورد استفاده قرار گیـرد.
 امروزه چنین مرسوم شده که در ترکیب ورق بیرونی کارتن (ظرف ) از فلوت نوع Bو یا Cبطور یکدست و یـا با یک لایه E فلوت بعنوان لایه اصلی داخلی استفاده شود .در ورق کـارتن دو لایـه ای معمـولاً ترکیبـی از Cو B فلوت و یا بعضی اوقات Aو Bاستفاده می شود و در صورتیکه در ورق کارتن سه لایه ای معمولاً ترکیبـی از A و Cفلوت بکار می رود .
 
2-5  انتخاب مواد
درصنایع تولید و استفاده از کارتن ، جهت اختصاراز حروف انگلیسـی ، بـرای مشـخص نمـودن انـواعی از مـواد مصرفی بهره گرفته می شود . معنای این حروف ذیلاً شرح داده می شود 
Kکرافت لاینر
BKکرافت لاینر رنگبری شده ( سفید شده )
Tتست لاینر
Sشرنز لاینر ( بازیافتی )
MKکرافت لاینر ابری
WTKکرافت با رویه سفید
 
حروف فوق الذکر در طراحی کارتن با فلوتهایی که با حروف E ، C، B ، Aمشـخص مـی شـوند ، بـه همـراه جرم پایه کاغذ لاینر برای توصیف ورق کارتن بکار میرود .ترکیب هر یک از ورقها به ترتیب از خارج به داخل درج می شود . اولین شماره و حرف (حروف ) ، گرماژ و نوع کاغذ لاینر بیرونی را مشخص میکند و با یک علامت ممیز از حرف بعدی تفکیک می شود .حرف بعدی فرم یا شکل کنگره می باشد و سپس دوباره ممیز گذاشته می شود. و پـس از آن گرمـاژ و نـوع کاغـذ لاینر داخلی با شماره و حروف ترکیب بعدی مشخص می گردد . این روش برای ورق کارتن یک لایه به کـار مـیرود . در جائیکه ورق کارتن دارای دو لایه کنگره دار و یا سه لایه کنگره دار باشد ، به ترتیب لایه هـای فلـوت و لاینر با گرماژ (جرم پایه ها ) و حروف مناسب اضافه نوشته می شود و با ممیز از لایه های بعدی تفکیک می گردد.
 
مثال1- 150K / A /150T
این مثال یک ورق کارتن یک لایه را نشان می دهد که لایه بیرونی آن از کاغذ کرافت لاینر با جرم پایه 150گرم بر متر مربع ساخته شده و لایه کنگره دار میانی آن دارای فرم فلوت Aبوده و لایه داخلی آن از تسـت لاینـر بـا جـرم پایه 150گرم بر متر مربع می باشد .
 
مثال2-  200BK / B / 125S / C / 150K 
این مثال به یک ورق کارتن دولایه (دارای دو لایه کنگره دار) مربوط است که لایه بیرونی آن از کاغذ کرافت لاینـر با رویه سفید با جرم پایه 200گرم بر متر مربع است ، دارای دو لایه کنگره دار از انـواع Bو Cمـی باشـد کـه در میان این دولایه یک لایه میانی از کاغذ شرنز با جرم پایه 125گرم بر متر مربع قرار گرفته ، و لایه درونی از جـنس کرافت لاینر با جرم پایه 150گرم بر متر مربع می باشد .
یادآوری - جرم پایه لایه ها و نوع کاغذ فلوتینگ ، متناسـب بـا منظـور و محصـول ، بـا توافـق بـین خریـدار و فروشنده تعیین می گردد .
 
3-5  ویژگیهای عمومی ورق کارتن
بطور مثال - الزامات یک بسته مشخص می تواند مقدار مقاومت به لهیدگی ورق کـارتن 1مـورد نیـاز را بـر آورد ساخته و در نتیجه انتخاب مواد اولیه را کنترل سازد . باید مواد اولیه طوری باشد که بتوانـد مشخصـات اولیـه داده شده در جدول 2یعنی مقاومت به ترکیدن و همچنین معمولاً نتایج مقاومت به لهیدگی ورق کارتن را تامین کند. انتخاب ورق های کارتن بستگی به نوع و کاربرد بسته بندی دارد .Bفلوت بهترین فرم کنگره مشترک را دارد و بیشترین مقدار مقاومت بـه لهیـدگی را دارا مـی باشـد . همچنـین C فلوت مقدار وزنی فلوتینگ متوسطی را دارد .
کیفیت سطحی مقوای Bفلوت ممکن است کیفیتی بالای چاپ پذیری روی مقوا را داشته باشد. مقوای Cفلـوت، معمولاً کنگره بیشتری در سطح، نسبت به ورق کارتن Bفلوت را دارد و ضخیم تر است هـردو عامـل (فلـوت و ضخامت ) باعث بالا رفتن مقاومت بالاو پائین ورق کارتن و جعبه میشود. در جائی که خواص بالشتی ( ارتجاعی) مورد نظر باشد Cفلوت و دو لایه مشترکاً مورد استفاده قـرار مـی گیـرد. بعلاوه کارتن دو لایه بوسیله چند لایه کاغذ تقویت شده مقاومت خوبی را نسبت به برآمدگی دیـوار جـانبی ایجـادمی کند و اغلب بهترین انتخاب برای بسته بندی محصولات شکستنی می باشد .از طرف دیگر ورق کارتن با جرم پایه بالا ممکن است برای کالای خطرناک و مواد منفجره برای ترابری دریـایی ویا ترابری خاص و یا نگهداری در انبار مورد استفاده قرارگیرد. درمورد کارتن با یک لایه کنگره ای با جرم پایه 390گرم برمتر مربع، از کاغذ کرافت لاینر بـرای لایـه بیرونـی و از کاغذ بازیافتی برای لایه داخلی استفاده و برای دیگر لایه های داخلی از کاغذ تست لاینر بهره گیری می شود .
 
1-3-5  چسب مناسب برای ساخت ورق کارتن
از چسب مناسب که قادر به چسبانیدن لایه ها با اسـتحکام لازم بـه همـدیگر باشـد میتـوان اسـتفاده نمـود . بـرای اطلاعات بیشتر درمورد چسب های مورد استفاده در بسته بندی می توان از استاندارد ملی ایران 6086استفاده کـرد.
5- 4  ویژگیهای فیزیکی کارتن
1-4-5  مواد اتصال دهنده
مشخصات دوخت یا منگنه کارتن باید مطابق بند 1-6-4-5باشد.
2-4-5  نوار چسب
نوار چسب مورد استفاده در اتصال کارتن میتواند از نوع چسب کاغذی ، پلاسـتیکی یـا پارچـه ای کـه بـرای ایـن منظور ساخته شده است ، باشد . نوع نوار چسب میتواند با توافق بین خریدار و فروشنده انتخاب گردد .
3 -4 -5  چسب
چسب مورد استفاده برای اتصال کـارتن بایسـتی از مقاومـت مناسـب در مقابـل رطوبـت و شـرایط آب و هـوایی برخوردار باشد .
4-4-5  طرح ساخت و ابعاد
طرح کارتن ها و ابعاد آنها با توجه به ماهیت و سنگینی محتوای آنها بر اسـاس توافـق خریـدار و فروشـنده تعیـین گردد .
5-4-5  قابلیت تا شدن
مقوای ورق کارتن باید قابلیت تا شدن داشته باشد بطوریکه پس از ساخت کارتن هیچ شکسـتگی و سـوارخی در گوشه ها ایجاد نشود و در های کارتن با زوایه 180درجه در امتداد خط تا خوردگی و بدون بروز شکستگی در آن تا شود.
6-4-5اتصال روی هم قرار گرفته
این اتصال می تواند بوسیله دوخت (منگنه ) یا چسب بوجود آورده شود .
1-6-4-5  دوخت
پهنای لبه های دوخت نباید از 30میلیمتر کمتر باشد .فاصله بـین دوخـت هـا (منگنـه ) در یـک خـط نبایـد از 60 میلیمتر بیشتر باشد . اولین و آخرین دوخت از دوطرف نباید بیش از 25میلیمتر از هر انتها فاصله داشته باشد . در ضمن باید دوخت ها در وسط و امنداد لبه برگشت قرار داشته باشد و بطور مستقیم و یا با زاویه 45درجه نسبت به لبه زده شود .
2-6-4-5  اتصال با چسب
پهنای اتصال نباید کمتر از 30میلیمتر باشد . بعلاوه اتصال باید از هر طرف به اندازه حداقل 35میلیمتر ادامه یابد . مگر آنکه این اندازه ها مورد توافق بین فروشنده و خریدار باشد .
7-4-5  اتصال انتهایی (جفت کردن لبه ها)
در صورت استفاده از اتصال انتهایی لازم است بطور کامل در تمام طول اتصال به وسیله نوار چسب اتصال بوجـود آورده شود . در این حالت پهنای نوار چسب نباید کمتر از 50میلیمتر باشد .
8-4-5  مجموع ابعاد داخلی
ابعاد داخلی کارتن باید بر اساس توافق بین خریدار و فروشنده تعیین گردد .
9- 4 -5  مقاومت کارتن در برابر فشار عمودی
مقاومت کارتن در برابر فشار عمودی باید متناسب با محتوی گنجایه باشد . 
یادآوری - برای بدست آوردن مقاومت کارتن در برابر فشار عمودی به استاندارد 1641مراجعه شود.
10-4-5  مقاومت کارتن در برابر سقوط آزاد
مقاومت کارتن در برابر سقوط آزاد باید متناسب با محتوی گنجایه باشد . 
یادآوری - برای بدست آوردن مقاومت کارتن در برابر سقوط آزاد به استاندارد 1287مراجعه شود.
 
6-نشانه گذاری
علاوه بر نشانه های مورد نظر طرفین ( خریدار و فروشنده ) آگاهی های زیر باید بطور خوانـا و پـاک نشـدنی بـرروی هر کارتن چاپ شود :
- نام و نشانی تولید کننده کارتن و علامت تجاری آن
- وزن کل کارتن و محموله داخل آن
- شماره ساخت
- درصورت استفاده جهت صادرات محموله باید عبارت ساخت ایران و نام کشور مقصد درج گردد .
- نام و نشانی تولید کننده محصول داخلی (محموله )و علامت تجاری آن
- علامت نشان دهنده سرو ته کارتن
- درج علامت قابل بازیافت بودن
یادآوری - نشانه گذاری های مربوط بـه ملاحظـات ترابـری مطـابق اسـتاندارد ملـی ایـران 1480در صـورت درخواست خریدار باید بر روی وجوه جانبی کارتن انجام گیرد .
 
7- نمونه برداری
از کارتن ها باید حداکثر تا 20روز پس از تولید نمونه برداری گـردد و از هـر 1000کـارتن 20کـارتن بطـورتصادفی جهت آزمون انتخاب شوند .
اگر کارتن ها دسته بندی شده باشند باید 20دسته بطور تصادفی و از هـر دسـته یـک کـارتن جهـت آزمـابشانتخاب شود.
 
8- مشروط کردن
کارتن های نمونه برداری شده مطابق استاندارد ملی ایـران 106سـال 1379بایـد در رطوبـت نسـبی 50 ± 2 درصد و دمای 23 ± 1درجه سیلیسیوس مشروط گردند .
 
9- روشهای آزمون
1-9  روش آزمون تعیین جرم پایه
تعیین جرم پایه باید مطابق استاندارد ملی شماره 471سال 1379انجام گردد .
2-9  روش آزمون جذب آب
تعیین مقدار جذب آب لاینر بیرونی باید مطابق استاندارد ملی 475ایران سال 1381انجام گردد .
3-9  روش آزمون مقاومت به ترکیدن ورق کارتن
تعیین مقدارمقاومت به ترکیدن ورق کارتن باید مطابق استاندارد ISO 2759سال 2001انجام گیرد .
4-9   روش آزمون مقاومت به لهیدگی ورق کارتن
تعیین مقدار مقاومت به لهیدگی ورق کارتن باید مطابق استاندارد ISO 3037سال 1996انجام گیرد .
5-9  روش آزمون مقاومت کارتن نسبت به فشار
روش آزمون مقاومت کارتن نسبت به فشار باید مطابق استاندارد ملی 1641ایران سال 1381انجام گردد .
6-9  روش آزمون مقاومت کارتن در مقابل سقوط آزاد
تعیین مقاومت کارتن در مقابل سقوط آزاد باید مطابق استاندارد ملی ایران 1287انجام گیرد .
7-9  روش اندازه گیری تعداد و ارتفاع کنگره
تعداد کنگره و ارتفاع کنگره با کولیس یا ریز سنج اندازه گیری می گردد و تعداد کنگره نیز عبارتست از تعداد فـرورفتگی یا برآمدگی در هر متر طول
 
منبع : جهان گستر پرنیان